Koku…­čîŞ

Patrick S├╝skind; Alman yazar, inzivaya ├žekilmi┼č gibi bir hayat ya┼čayan, kom┼čular─▒n─▒n dahi g├Ârmedi─či s├Âylenilen, ├Âd├╝llerini almaya bile gitmeyen bir yazar. ┼×u anda 70 ya┼č─▒nda.. Kitaplar─▒nda tak─▒nt─▒l─▒ karakterler g├Âze ├žarpar. Onun yaratt─▒─č─▒ Jean-Baptiste Grenouille d├╝nyaca ├╝ne kavu┼čmu┼č, ├žok ilgin├ž bir obsesiftir. ├ç├╝nk├╝ o ÔÇśDas ParfumÔÇÖ (Koku) ÔÇśun ana karakteridir.

D├╝nya edebiyat─▒n─▒n bana g├Âre en ├žarp─▒c─▒ eserlerinden biridir; Das Parfum (Koku) sonradan sinemaya uyarlanarak milyonlarca insan─▒ tam kalbinden vurmu┼čtur.

Konusu, betimlemeleri ve ├Âzellikle final k─▒sm─▒yla yaz─▒n d├╝nyas─▒n─▒n zirvesine ├ž─▒km─▒┼č bir eser. Bilmeyenler i├žin ├žok detaya girmeden kitab─▒ birka├ž c├╝mle ile ├Âzetlemek gerekirse; 18. y├╝zy─▒l Fransa’s─▒nda ya┼čayan Jean-Baptiste Grenouille’in her ┼čeyin kokusunu duyumsamak gibi m├╝thi┼č bir ├Âzelli─či vard─▒r. Sorunlu bir ├žocukluk ge├žiren ve insanlara tuhaf gelen hareketlerinden dolay─▒ bulundu─ču ortamlarda d─▒┼članan, sevgiye a├ž Grenouille, bir g├╝n Paris sokaklar─▒nda gezerken 15 ya┼člar─▒nda gen├ž bir k─▒z─▒n kokusunun b├╝y├╝s├╝ne kap─▒l─▒r. Bug├╝ne kadar ald─▒─č─▒ t├╝m kokular onun i├žin anlams─▒zla┼č─▒r, de─čersizle┼čir. K─▒z─▒ koklamak i├žin k─▒za sokulur ve k─▒z─▒n ├ž─▒─čl─▒k bile atmas─▒na f─▒rsat vermeden k─▒z─▒n bo─čaz─▒n─▒ s─▒karak onu ├Âld├╝r├╝r. K─▒z─▒n ├Âlmesi Grenoille’nin umrunda de─čildir.Tek korkusu o g├╝zel kokuyu kaybetmektir. K─▒z─▒ soyar ve dakikalarca onu koklar. Grenouille, b├╝t├╝n v├╝cudunu bu kokuyla doldurur. Art─▒k yeni bir hedefi vard─▒r, d├╝nyan─▒n en iyi parf├╝mc├╝s├╝ olmak. Parf├╝mc├╝leri gezer, oradaki kokular─▒ ├Â─črenmeye ├žal─▒┼č─▒r. Derken bir vesile ile d├Ânemin en me┼čhur parf├╝mc├╝s├╝nde i┼če ba┼člar ve ustas─▒ndan kokular─▒ dam─▒tmay─▒ ve muhafaza etmeyi ├Â─črenir. Ustas─▒ Baldini bir maddeden koku elde etmek i├žin ba┼čka bir yol daha vermi┼čtir. Bunlardan biri s─▒cak ├ži├žekleme, di─čeri so─čuk ├ži├žekleme, bir di─čeri de ya─č i├žinde ├ži├žekleme. GrenouilleÔÇÖnin ÔÇťNerede?ÔÇŁ sorusunu Baldini, ÔÇťG├╝neyde, en ba┼čta Grasse ┼čehrinde.ÔÇŁ diye yan─▒tlar. Grenouille, hedefine ula┼čmak i├žin ilk defa ParisÔÇÖin d─▒┼č─▒na ├ž─▒kar. Hayat─▒nda ilk kez serbest kal─▒r. ─░nsanlardan uzakla┼č─▒r. Hatta o kadar uzakla┼č─▒r ki tek bir insan k─▒r─▒nt─▒s─▒n─▒n olmad─▒─č─▒ yerlerde dola┼č─▒r. ├ç├╝nk├╝ insan kokusunun onu rahats─▒z etti─čini fark eder. Kokulardan ve insanlardan uzakla┼čt─▒k├ža rahatlad─▒─č─▒n─▒ fark eden Grenouille bir ma─čara bulup orada ya┼čamaya ba┼člar. Ne bulursa onu yer ve sadece insani ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lamak i├žin d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kar. Burada bir ┼čeyi fark eder: kendi kokusu yoktur. Grasse ┼čehrine gider. Burada halk─▒n aras─▒nda gezerken, bir evin duvar─▒n─▒n ard─▒ndan y─▒llar evvel k─▒z─▒l sa├žl─▒ k─▒zdan ald─▒─č─▒ kokunun ayn─▒s─▒n─▒ duyumsar. Bu duvar ard─▒ndaki k─▒z─▒n bir iki y─▒l sonra muhte┼čem bir kokusu olaca─č─▒n─▒ tahmin eden Grenouille, bu zaman dilimi i├žinde kokuyu saklamay─▒ iyice ├Â─črenmeyi planlar ├ž├╝nk├╝ bu sefer ger├žekten bu kokuya tamamen sahip olmak ve bir daha kaybetmemek ister. Baz─▒ hayvanlar─▒n ├╝zerinde deneyler yapar ve canl─▒lardan koku al─▒p saklama i┼člemini tamamen ├Â─črenir. Ama onun istedi─či gen├ž k─▒z kokusudur ve bu u─čurda tam yirmi be┼č gen├ž ve bakire k─▒z─▒ ├Âld├╝r├╝r. Ve nihayet kokuyu elde eder. Bu s─▒rada halk panik i├žinde katilin kim oldu─čunu bulmaya ├žal─▒┼č─▒r. Son k─▒z─▒ ├Âld├╝rd├╝─č├╝ s─▒rada kendini ele verir ve halk onu lin├ž etmek ister. Meydanda toplanan halk ├Âfkeyle ona bakarken o elde etti─či kokuyu ├╝zerine s├╝rer. Koku o kadar muhte┼čemdir ki hepsini kalp ├žakras─▒ndan yakalam─▒┼čt─▒r ve meydandaki herkes kendinden ge├žmi┼č bir halde soyunmu┼č, meydanda ÔÇśSeni SeviyorumÔÇÖ ├ž─▒─čl─▒klar─▒yla karma┼č─▒k bir durum ya┼čanmaktad─▒r. Hepsi e┼čsiz bir hazz─▒n doruklar─▒ndad─▒r. Grenouille oradan ka├žar. Herkes meydanda ├ž─▒r─▒l├ž─▒plak bir halde uyand─▒─č─▒nda ┼čok ge├žirip birbirinden ka├žar ve kimse birbirine bu olaydan bir daha bahsetmez.

Grenouille mutsuz bir ┼čekilde o ┼čehirden ayr─▒l─▒p Paris’e gelir. D├╝nyan─▒n en harika kokusunu yapmak da insanlar─▒ ├Ân├╝nde diz ├ž├Âkt├╝rmek de bir ┼čey ifade etmez ├ž├╝nk├╝ bir insan─▒n kendi kokusu olmad─▒ktan sonra ba┼čka kokularla Tanr─▒ gibi g├Âz├╝kse de ne fark eder diye d├╝┼č├╝n├╝r. Art─▒k her ┼čey g├Âz├╝ne sahte gibi g├Âr├╝n├╝r. Zira bir koku ile her ┼čeyi de─či┼čtirdi─čini fark etmi┼čtir. Bu mutsuzluk d├╝nyadan yok olma iste─čine d├Ân├╝┼č├╝r ve kalabal─▒k bir meydanda elindeki ┼či┼čeyi ba┼č─▒ndan a┼ča─č─▒ boca eder. ─░nsanlar ona dokunmak, ondan bir par├ža almak i├žin hamle yapar, izdiham ├ž─▒kar, halk onu par├žalar ve Grenouille’den geriye bir ┼čey kalmaz.

Anne karn─▒nda en ├Ânce geli┼čen duyu olan koku duyusu ayn─▒ zamanda beyinde talamusa u─čramadan direkt koku korteksine giden tek duyudur. Bilindi─či gibi talamus, v├╝cuda gelen uyar─▒lar─▒ filtreleme ├Âzelli─čine sahiptir. Bu durumda koku duyusu, di─čer duyulara nispetle daha ├Âzg├╝r, daha s─▒rad─▒┼č─▒ ve daha asidir diyebiliriz. Kokunun herkes├že bilinen temel fonksiyonlar─▒n─▒n yan─▒nda, hen├╝z tam anlam─▒yla kan─▒tlanmam─▒┼č olsa da ├Âzellikle hayvanlarda ve bakterilerde aktif olan “feromon” hormonunun insanlarda da var oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lmekte. Nedir feromon hormonu, a├žl─▒k ve cinsellik gibi i├žg├╝d├╝sel durumlarda hayvanlar─▒n salg─▒lad─▒─č─▒ hormon. ─░nsanlarda da a┼čk, korku, nefret gibi durumlarda salg─▒land─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝l├╝yor, bir farkla: bu hormonun ├žal─▒┼čmas─▒ i├žin iki tarafl─▒ salg─▒lama gerekiyor. Yani siz birine a┼č─▒ksan─▒z ya da nefret ediyorsan─▒z, onun da size a┼č─▒k olmas─▒ ya da nefret etmesi gerekiyor. Bu durumda da bu hormon platonik olan─▒ reddediyor. Tabii yukarda da belirtti─čim gibi bu hormonun insanlarda var oldu─čuna dair kesin kan─▒t yok. ┼×ahsi kanaatim ise insanlarda b├Âyle bir hormon var ama hayvanlardaki gibi son derece geli┼čmi┼č bir yap─▒da de─čil. Mesela 1800’l├╝ y─▒llarda Ludwig Jacobson taraf─▒ndan ke┼čfedildi─či i├žin “Jacobson organ─▒” diye bilinen, hayvanlar─▒n havadaki fenomonlar─▒ alg─▒lamalar─▒n─▒ sa─člayan koku organ─▒ insanda da burun kemi─či alt─▒nda g├Âm├╝l├╝ halde bulunuyor. Ama tamamen k├Ârle┼čmi┼č, i┼člevini kaybetmi┼č durumda. Bilim insanlar─▒ “alt─▒nc─▒ his” diye tan─▒mlanan duygunun bu organdan kaynaklanabilece─čini d├╝┼č├╝n├╝yor ve bu y├Ânde ara┼čt─▒rma yap─▒yor.

Edebiyat, sanat, bilim v.s hepsi bir tarafa annenin, evlad─▒n, ka─č─▒d─▒n, s─▒cak ekme─čin, soka─č─▒n, ┼čehrin kokusunu duyumsamak, i├žine ├žekmek b├╝y├╝k nimet. “S├Âz”├╝n u├žtu─ču, “yaz─▒”n─▒n kald─▒─č─▒ yerde, “koku” unutulmaz oland─▒r…

Yaz─▒y─▒ Aziz Nesin’in, be┼č duyuyu anlatt─▒─č─▒ “Ac─▒l─▒ Gecenin Bitiminde” adl─▒ ┼čiirinin bir k─▒sm─▒yla bitirmek istiyorum:

“… ya┼čad─▒─č─▒m─▒ koklamak istiyorum,

Bir koku uzaktan, yak─▒ndan ya da kendimden.

Kulak memelerinde ┼čebboy,

Sa├žlar─▒nda o koku

Ki ├Âpt├╝k├že, ├Âp├╝ld├╝k├že b├╝y├╝yen.

Her yel estik├že getirir d├╝┼člerime,

Koklar─▒m ├žok uzaklardaki an─▒lardan seviyi,

Bir yel esmi┼č mi esmemi┼č mi,

Bir k─▒p─▒ dal oynasa,

Bir yaprak k─▒p─▒rdasa,

Duyulur duyulmaz olsa da,

─░├žimdeki ma─čaralarda besler, b├╝y├╝t├╝r├╝m.

Her ne olursa olsun bir koku,

Yeter ki bana ispat etsin ya┼čad─▒─č─▒m─▒..

En sevdi─činiz kokularla, keyifli bir Pazar dile─čiyle..

Sevgilerimle ­čĺŁ

─░stanbul gibi kokmak…

Benim son g├Âzdem..

#dasparfum #parf├╝m #koku #patricks├╝skind #grenouille #Jacobsonorgan─▒ #istanbulgibikokmak

4 Comments

  1. Benim icin cok onemli. Unuttugum bir seyi koku ile hatirlayabilirim. Bi sey izlerken ekrandaki nesnenin kokusunu direk burnumda duyar─▒m..en ├╝nl├╝ markanin en ├╝nl├╝ parf├╝m├╝ herkeste farkli kokar . Okumadim, neden erteledim bilmiyorum. Belki de iyi bir koku al─▒c─▒ olarak, kendimden korktugum icindir ­čÖé kalemine saglik bitanem ­čĺ«­čĺ«­čĺ«

    Liked by 1 ki┼či

    1. Filmi de ├žok ba┼čar─▒l─▒.. ├ľnemli g├╝n ile birlikte koku haf─▒zan var demek ki. Ne g├╝zel bir ├Âzellik. ├çok te┼čekk├╝rler bitanem, inceli─čine ayn─▒ ┼čekilde yan─▒t veriyor, kalpten sevgi ve iyi dileklerimi iletiyorum. Sen iyi ol, herkes iyi olur..­čÖĆ­čĆ╗­čž┐­čîŞÔŁĄ´ŞĆ

      Liked by 1 ki┼či

  2. Filmi izlerken de aynen bu sekilde etkilenmi┼čtim. Annemin, o─člumun, e┼čimin, hatta evimin bile kokusu ├Âzeldir ve ├žok etkilen┼črim kokulardan… Diline kalemine sagl─▒k can─▒m ÔŁĄ´ŞĆ ÔŁĄ´ŞĆ

    Liked by 2 people

    1. ├ľzlemÔÇÖcim ├žok te┼čekk├╝rler, sen zaten ├žok duygulu ve etraftaki pozitif enerjiyi seven ve artt─▒ran birisin. Koku hissetmenin senin i├žin ├Ânemli oldu─čuna ┼ča┼č─▒rmad─▒m. Keyifli haftalar diliyorum can─▒mÔŁĄ´ŞĆÔŁĄ´ŞĆÔŁĄ´ŞĆ

      Be─čen

Bir Cevap Yaz─▒n

A┼ča─č─▒ya bilgilerinizi girin veya oturum a├žmak i├žin bir simgeye t─▒klay─▒n:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesab─▒n─▒z─▒ kullanarak yorum yap─▒yorsunuz. ├ç─▒k─▒┼č  Yap /  De─či┼čtir )

Google foto─čraf─▒

Google hesab─▒n─▒z─▒ kullanarak yorum yap─▒yorsunuz. ├ç─▒k─▒┼č  Yap /  De─či┼čtir )

Twitter resmi

Twitter hesab─▒n─▒z─▒ kullanarak yorum yap─▒yorsunuz. ├ç─▒k─▒┼č  Yap /  De─či┼čtir )

Facebook foto─čraf─▒

Facebook hesab─▒n─▒z─▒ kullanarak yorum yap─▒yorsunuz. ├ç─▒k─▒┼č  Yap /  De─či┼čtir )

Connecting to %s