GAVAJ/GAVAGE

Antik Mısır’dan beri özellikle kümes hayvanlarının daha fazla yağlanması için zorla besin takviyesi verilmesi işlemine “gavaj” deniyor. Tıptaki “enteral beslenme”ye de gavaj deniyor ama bildiğim kadarıyla enteral beslenmede bir kusur, hastalık v.s gibi şeyler olmalı. Yani doğal yollarla beslenme yapılamadığı için bu yola başvuruluyor ama gavajda böyle bir durum yok. Kurban bayramı dönemlerinde kurban satıcılarının hayvanlarını “besiye çekme”si gavaja bir örnek olabilir. Gavaj, insanlara da uygulanabiliyor, tabii farklı niyetlerle. Mesela kansızlık belirtisi gösteren çocuklara ebeveynler zorla dalak yedirebiliyor. Burada amaç tamamen sağlıkla alakalıyken, Moritanya’da şişman diye niteleyebileceğimiz kadınların toplumda daha kabul görülmesinden dolayı (bir kadının evlenmesi için 60 kilonun üzerinde olması gerekiyormuş) daha çocuk yaşlarda anneleri tarafından zorla beslenilmesi toplumsal ya da kültürel bir öge olarak karşımıza çıkabiliyor.

Aşağıdaki video Moritanya’da çekilmiş bir belgesel. Şişman kızların erkekler tarafından daha zengin olarak görüldüğü inanışı hakim olduğu için günde 9000 kalori gibi işkence düzeyinde bir besin takviyesinin verildiğini görüyoruz. Öyle ki 60 kilonun altındaki bir kızın evlenmesi neredeyse yasaklanmış gibi 🙂

Aslında Orta Çağ’ın sonuna kadar tüm dünyada kadınların şişman olması istenilen bir durummuş. Yani öyle 90-60-90 ölçülerinin esamesi bile okunmazmış. Rönesans ile birlikte özellikle Batı’da estetik gelişmiş ve incelik, zayıflık daha tercih edilen bir hal olmuş. Mesela bizim kültürümüzde de “Osmanlı kadını”, “Hükümet gibi kadın” gibi ifadeler vardır ve ne zaman bu tarz cümleler duysam zihnimde son derece heybetli, kilolu bir figür canlanır. (Umarım bu durum sadece bana özel değildir, yoksa kendimden şüphe edeceğim 🙂 Yani herhangi birinin beni görünce “Osmanlı kadını” diyeceğini sanmıyorum 🙂

Osmanlı döneminde özellikle Harem’de kadınların şişman, zayıf v.s gibi dış görüntülerine dair birçok farklı kayıt var. Demek ki belirgin bir yapı yok. Ama Osmanlı saraylarında son derece revaçta olan “Hanımgöbeği” diye bir tatlının varlığı ve görünüşü hesaba katıldığında şişmanlık bir tercih sebebi olabilir. İşte eril dünyanın, eril kelimeler ve kullanımlarla bizleri de o saçma algının içine düşürdüğü durumun yansımaları. Buradan erkek dünyasına sesleniyorum, diliniz ve dünyanız çok berbat 🙂 Neyse, bir padişah var ki gerçekten şişman kadınlara (balık etli değil, direkt şişman) karşı zaafı varmış: Sultan İbrahim yani bilinen adıyla Boncuklu Deli İbrahim. Öyle ki memleketin dört bir tarafına adamlarını yollar şişman kadın aratırmış. 150 kilodan fazla olduğu söylenilen aşkına “Şekerpare” ismini verdiği rivayet edilir. İşte bu padişaha bir haber gelmiş: “Sivas’ta bulunan İbşir Paşa’nın Perihan isminde bir karısı var ve o kadar güzel ki, tam size layık”. Padişah durur mu, yörenin valisi Varvar Ali Paşa’ya ferman yollayıp İbşir Paşa’nın karısını saraya getir emrini vermiş. Varvar Ali Paşa hakkaniyetli, edep sahibi bir Osmanlı paşasıymış ve padişahın bu isteğini “Bir Müslümanın nikahlı karısını sultan bile olsa bir başkasına nasıl teslim edeyim” diyerek reddetmiş. Bu yüzden sarayla ihtilafa düşen Varvar Ali Paşa “devlet elden gidiyor” diyerek isyana kalkışmış. Saray, bu isyanı bastırma görevini ironik bir şekilde İbşir Paşa’ya vermiş. Varvar Ali Paşa, kendisinin canını almaya gelenin İbşir Paşa olduğunu görünce “ben senin namusunu korumak için isyan ettim, benim yanımda olman gerekirken kime hizmet ediyorsun” dese de İbşir Paşa, sultanının isteğini kendi namusundan daha değerli görmüş ve isyanı bastırıp Varvar Ali Paşa’nın canını almış. Bu hizmetinin karşılığını da Halep Valisi olarak almıştır ki bu kapı daha sonra Sadrazam olma yolunu açacaktır. Tabii kaderin cilvesi, Sadrazamken türlü nedenlerle idam edilmesine karar verilir.

Sonuç olarak;

Gavaj hastalık olmadığı sürece kötü bir şeydir,

Şişmanlık sağlıklı bir şey değildir,

Hanımgöbeği ayıpçı bir tatlıdır,

Varvar Ali Paşa alnından öpülesi bir adamdır,

İbşir Paşa ile Sultan İbrahim’i de siz tanımlayın, benim lügatim yetmez 🙂

Keyifli bir gün dileğiyle,

Sevgilerle 💖

2 Comments

  1. Gulumsetirken, düşündüren keyifli bir yazı ile pazarima renk kattin. ” Bir dirhem et , bin ayıp örter” dönemin kiloya bakışını ortaya koyuyor sanırım. Tombik biri olarak degerli görülmek hoşuma gitse de, saglik açısından ve görsel olarak hic de guzel olmadığını bilen biriyim. Sultan a gelince söylenecek bir sey yok sanirim. Farklı sapkinliklarin, güç ile birlestiginde basimiza neler gelebilecegine muhtesem bir ornek. Cok tesekkurler narin çiçeğim.🙏😘💜

    Liked by 1 kişi

  2. Sevgili Elif, Varvar Ali paşa gerçek kahraman ve diğer ikisi halk arasında tabir edilen mezhebi geniş adamlar. Sanki sarayda kadın kalmamış gibi böyle bir insanın canını alıyorlar. Maalesef tarihte böyle örnekleri daha fazla görmek mümkündür hatta bugün bile böylesine adamların varlığını duyuyoruz. Çıkarı için karısını reise feda etmeye hazır olduğunu söyleyen aşağılar var günümüzde…Erkeğin kadına yaşama hakkına saygılı olmadığı toplumlarda sık görülen hastalık.

    Liked by 1 kişi

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s