İSTANBUL SENDROMU

Kimi şehirlerin, yerleşim alanlarının insanlar üzerindeki etkisi bilimsel olarak da kabul edilmiş bir gerçeklik. Burada sendrom haline gelen durum tamamen şehirin kendisiyle alakalı. Mesela psikoloji, sosyoloji, siyaset gibi alanlarda çokça kullandığımız, şehir ismiyle geçen Stockholm Sendromu gibi bir durum değil. Neydi Stockholm Sendromu? 1973 yılında Stockholm’de bir bankayı soymaya kalkışan soyguncular, eylemlerinde başarısız olunca bankada yer alan dört kişiyi rehin alarak güvenlik güçlerine karşı direnmişlerdi. Sonrasında yapılan operasyonlar rehineler kurtarılmış, soyguncular yakalanmış ve mahkemeye çıkartılmıştı. Yapılan mahkemede tuhaf bir şey olur; rehineler, soyguncular aleyhinde davacı olmaz. Daha da ileri giderek aralarında para toplayıp soyguncuların kendisini savunması için yardım ederler. Hatta rehinelerden birinin soygunculardan biriyle evlendiği rivayet edilir.

“Celladına aşık olmak” şeklinde de tanımlayabileceğimiz bu sendrom çoğu Türk filminde de konu edildi. En bilineni sanırım çok büyük kadronun yer aldığı Mavi Boncuk filmi. Yani Stockholm her ne kadar şehir olsa da bu sendromun Stockholm’ün kendisiyle bir alakası yok. Olay orada gerçekleştiği için bu adı almış.

En bilinen şehir sendromu, Stendhal Sendromu da olarak bilinen Floransa Sendromu. Çok beğenilen, hayranlık uyandıran sanat eserlerini görünce kendinden geçme, heyecandan bayılma gibi semptomların yaşanması olarak açıklanan bu sendromu bir anlamda “sanat zehirlenmesi” olarak tanımlamak da mümkün. Her ne kadar elit azınlık tarafından yaşandığı söylenilse de ben buna çok katılmıyorum. Son derece güzel bir tarihi yapıyı izlerken ya da ruh halimize hitap eden eşsiz bir müzik eseri dinlediğimizde bayılma gibi güçlü bir etki olmasa da heyecanlandığımız, çok keyif aldığımız su götürmez bir gerçektir. “Sanatın başkenti” olarak kabul edilen Floransa’ya seneler önce gittiğimde çok etkilendim ancak fiziksel olarak bayılmadım:) Bununla birlikte, her sene Floransa’ya giden binlerce turistin benzer şeyler yaşaması tesadüf olmasa gerek…

Sendroma yakalanılan bir başka şehir Kudüs. Üç semavi din için de önemli olan bu şehirde mistik atmosferden dolayı insanlar kendisini büyük bir dini önder ya da kutsal kitapta geçen bir karakter olarak görüyormuş. Bu sendroma yakalananların hemen hepsi beyaz renkte kıyafet giyinip çevrelerindekilere vaaz veriyormuş. Sadece 1980-1990 arasında yaklaşık 1500 kişi bu sendroma yakalanıp akıl hastanesine kaldırılmış.

Çoğunlukla Japon turistlerin yaşadığı bir sendrom var, Paris Sendromu. Şöyle romantik, böyle estetik şeklinde pazarlanan Paris’e gelen Japonlar, gördükleri sıradanlıktan dolayı hayal kırıklığı yaşıyormuş. Bu sendromu yaşayan hiç de azımsanmayacak bir kitle varmış ve bu yüzden de Paris’teki Japon büyükelçiliği bu durum için özel bir destek birimi kurmuş.

Literatürde Türkiye’deki bir şehire ya da bölgeye ait bir sendrom yok. Olsaydı nasıl olurdu diye düşündüm, şu fıkra geldi aklıma:

Bir Alman, bir Fransız bir de Türk müzeyi ziyaret ediyorlarmış. Adem ve Havva’ya ait tablonun önünde durup tabloyu yorumlamışlar.

Alman:

– “Kusursuz bir vücutları olduğuna göre Adem ve Havva kesinlikle Almandır” demiş.

Fransız itiraz etmiş:

– “Havva’nın güzelliğini, Adem’in yakışıklılığını düşünürsek onlar kesinlikle Fransızdır” demiş

Türk ikisine de karşı çıkmış:

– “Bunlar kesinlikle Türk. Baksanıza üstleri çıplak, altları çıplak. Yiyecek olarak da elmadan başka bir şeyleri yok ama hala kendilerini cennette sanıyorlar”

Her geçen gün ülke ekonomisi geriye giderken; buna bağlı olarak hacizler, işten çıkarmalar, temel ihtiyaçların karşılanmaması, bunalımlar, intiharlar v.s artış gösterirken hala “ekonomide sorun yok” diyen özellikle asgari ücretle geçinen ya da ondan daha az alan emeklilerin kapıldığı sendromun adına “İstanbul sendromu” diyorum.  

Tıpkı eskilerin söylediği: “Halimiz itten beter, keyfimiz paşada yok” gibi…

Keyifli Pazarlar…

1 Comment

  1. İstanbul sendromuna kesinlikle katılıyorum çünkü dünyanın en güzel şehirlerinden biri ama tezatlarla dolu, hem yoksulu ve hem zengini iç içe karışık bir yer. Başka büyük şehirlerde görülmesi zor bir karmaşa. Hem batılı hem şarkli…

    Liked by 1 kişi

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s